Over ACT

ACT = Acceptatie & Commitment Therapie.

Volgens ACT-principes zijn er zes verschillende, maar samenhangende, processen die samen het psychologisch leven van een individu vormen. Deze zes processen zijn te zien in figuur hieronder, de zogenaamde hexaflex. Van elk van deze zes processen is er een gezonde flexibele vorm (F) en een niet-flexibele vorm (NF). Elk individu beweegt zich temidden van deze zes processen, en het doel is om vanuit verstarring naar flexibele houding te komen, zodat je om kunt gaan met datgene dat op je pad komt.

Wat er gebeurt in je leven kun je niet beheersen, maar welke houding je aanneemt, binnen bepaalde grenzen, kun je jezelf wel aanleren.

ACT+Hexaflex.jpg

Deze zes processen komen op het volgende neer:
1. Hier en Nu (F) / Verleden (NF) — het aanwezig zijn in het heden, in plaats van gefocust zijn op het verleden of de toekomst.
2. Acceptatie (F)/ Vermijding (NF) — dingen niet uit de weg gaan, maar actief te accepteren wat er is.
3. Waarden (F)/ regels (NF) — handelen vanuit wat er waardevol is in je leven, in plaats van naleven van opgelegde regels of het vervullen van een behoefte.
4. Defusie (F)/ fusie (NF) — niet samen laten vallen (defusie) met je gedachten (ideeën en overtuigingen), of gefuseerd zijn met, je samen laten vallen met je gedachten/overtuigingen.
5. Zelf als context (F)/ zelf als concept (NF) — vanuit een veilige plek jezelf waarnemen zonder daarbij je gevoelens en gedachten te verdringen, in plaats van je er mee te identificeren.
6. Toegewijde actie (F)/ Onwerkbare actie (NF) – het kunnen vertalen van je waarden in concreet gedag in plaats van vanuit angst, vermijding of een passief gedrag je waarden niet naleven.

Elk van deze processen zijn enkel een deel van het grotere geheel, en kunnen niet los
van elkaar gezien worden. Door deze processen apart te benoemen, kan er meer inzicht gecreëerd worden in specifieke gedragingen van personen, waarbij het van belang is dat het uiteindelijk doel nooit uit het oog verloren raakt.

Elk proces speelt zich af op de schaal tussen de twee uitersten van flexibiliteit en inflexibiliteit. Er wordt gezocht naar een beweging in de richting van flexibiliteit, waarvoor alle domeinen nodig zijn. Op die manier kan worden voorkomen dat een houding van ‘puur in het heden aanwezig zijn’ (1), wat een van de pilaren van een psychologische flexibiliteit is, niet op zich tot een obsessie, een fusie met de gedachte ‘ik moet in het heden aanwezig zijn’ (4. fusie, NF) of tot een belemmerend idee over zichzelf wordt: ik ben enkel nu aanwezig (5. zelf als concept, NF), wat tot vermijding van problemen kan leiden (2. vermijding, NF).

Voor als je meer wilt weten: